ผู้เป็นเจ้าของนามสกุล “ครุฑางคะ” คุณครูสอนที่ศึกษาวัฒนาในระยะเวลาอันสั้น เหมือนเป็นลิขิตจากฟากฟ้านำพาให้ครูบัณฑิตมาพบครูวรรณวิมล แล้วครูบัณฑิตก็มาชักชวนครูวรรณวิมลมาใช้นามสกุล “ครุฑางคะ” ในเวลาต่อมา

ครูบัณฑิต สอนวิชาศิลปะและดนตรี สมัยนั้น คุณครูผู้ชายมีน้อยมาก ครูบัณฑิตเข้ามาสอนด้วยรูปร่างสูงยาว ขาวดี มาดเท่เด็ดขาด บาดสายตานักเรียนสาวๆ เป็นยิ่งนัก เสียงดนตรีเมโลเดี้ยน จึงกระหึ่มโรงเรียน และศิลปะที่ครูตั้งใจถ่ายทอด ช่างอ่อนโยน บวกกับ คุณครูยังมีอารมณ์ขัน ชวนให้ลูกศิษย์สนใจ ตั้งใจเรียน เสน่ห์นี้เองกระมัง ที่มัดใจคุณครูวรรณวิมลไว้ ตราบเท่าทุกวันนี้

ปัจจุบัน คุณครูสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก และบริหารโรงเรียนสหวิทยะศึกษา เพชรบูรณ์ เช่นเดียวกับคุณครูวรรณวิมล

ครูบัณฑิตเคยบอกว่า เวลานักเรียนจบการศึกษาออกไปแล้ว เมื่อกลับมาเยี่ยมโรงเรียน กรุณาอย่าเรียกครูว่า “อาจารย์” เพราะ ครูจะคิดว่าตัวเองเหมือนอาจารย์สอนทำผม-ทำกับข้าว ฟังแล้วจักกะจี้หัวใจ จากนั้นมา ดิฉันจึงรู้สึกดีกับคำว่า “คุณครู” มากกว่า “อาจารย์” เช่นกัน

หากย้อนไปสัก 30 ปีก่อน สมัยที่คุณต้องเรียนภูมิศาสตร์ สังคมศาสตร์
วันแรกของวิชานี้ คุณจะมโนภาพคุณครูที่สอนอย่างไร ?
รูปร่างท้วม ใส่แว่น สูงวัย แต่งกายตามระเบียบกระทรวงศึกษา ใบหน้าเคร่งเครียด ในมือจะถือสมุดแผนที่ ATLAS ตลอดเวลา เดินตัวตรง มุ่งมั่นประหนึ่งดำรงตำแหน่งนักภูมิ-ธรณีแห่งชาติ
คุณครูวรรณวิมล ครุฑางคะ คุณครูสอนภูมิศาสตร์ สังคมศึกษาในสมัยนั้น ต่างกับที่ดิฉันมโนภาพทุกประการ
ภาพแรกที่เห็นครู พวกเรา นักเรียนสาวๆในสมัยนั้นออกจะตื่นตา ตื่นใจ และตื่นเต้น

ผมพยายามหาข้อมูลเกี่ยวกับท่าน ทราบแต่เพียงว่าท่านเป็นบุตรี ของคุณครูสุดสวาท วัชรเกียรติ ผู้ก่อตั้งโรงเรียนศึกษาวัฒนา และเป็นครูใหญ่คนแรก แต่ยังไม่มีใครสามารถยืนยันได้ว่าท่านได้เป็นศิษย์เก่า หรือ เป็นคุณครูของโรงเรียนศึกษาวัฒนาหรือไม่  ฟังจากผู้พี่ต่อๆกันมา ว่าท่านเป็นลูกศิษย์รุ่นแรกๆ หรือ ได้ยินต่อๆกันมาว่า หลังจากจบจากต่างประเทศได้มาช่วยคุณแม่สอน ผมพยายามติดต่อเพื่อขอสัมภาษณ์ขอข้อมูล แต่ยังไม่สามารถติดต่อได้ ไปพบบทสัมภาษณ์เก่าๆ ของท่าน อ่านดูรู้สึกว่าน่าจะเป็นประโยชน์ ได้สาระและรู้จักท่านมากขึ้น ขออนุญาตินำมาโพสต์ในเว็บ sugsawattana-alumni.org ของเรา

สะท้อนความคิด "การศึกษาตลอดชีวิต" : ดร.สายสุรี จุติกุล

โลกทุกวันนี้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว การที่ประเทศชาติหรือสังคมหนึ่งจะสามารถดำรงอยู่อย่างเข้มแข็ง มั่นคงและ สงบสุข ก็ขึ้นอยู่กับ ศักยภาพของคนในชาติหรือสังคมนั้นๆ และวิถีทางในการสร้างศักยภาพของชนในชาติอย่างยั่งยืน คือการส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ตลอดเวลา หรือ "การศึกษาตลอดชีวิต"นั่นเอง
และเพื่อปรับกระบวนทัศน์ เรื่องการศึกษาตลอดชีวิต ให้เป็นที่เข้าใจทั้งคนในแวดวงการศึกษา และประชาชน ทั่วไปให้เข้าถึง แก่นแท้ในเรื่องดังกล่าว จึงขอนำเสนอแนวความคิด เกี่ยวกับเรื่องนี้ โดยบทสัมภาษณ์ของ ดร.สายสุรี จุติกุล รองประธาน กรรมการสิทธิเด็กแห่งสหประชาชาติ กรรมการคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ (ในขณะนั้น) เพื่อประโยชน์และความร่วมมือกันในการทลายกำแพงของการเรียนรู้ที่ว่า "เมื่อจบการศึกษาการเรียนรู้ก็สิ้นสุดลง"

(ต่อจากตอนที่แล้ว)

รัชนี เวชมงคลกร เพื่อนรักคู่หูของเพ็ญสุมาที่ร่วมทุกข์ร่วมสุขกันมา ตั้งแต่สมัยเรียนที่ศึกษาวัฒนา ทั้งคู่ไว้ผมยาว เธอทั้งคู่ก็จะมีอุปกรณ์ติดผมมากมาย หลายประเภท หลากสีสรร ซึ่งก็เป็นที่รู้ว่าผิดระเบียบโรงเรียน อุปกรณ์ต่างๆจะโดนยึดเป็นประจำ จนคุณครูเอือมระอาอยู่ในที โดยเฉพาะ คุณครูนภาจรี ต้องตรวจระเบียบอย่างหนักสำหรับนักเรียนผมยาว ครูจะว่าจนปากแฉะไปเลยสมัยนั้น

รูปหนูจิน และ สามี พันเอกสนธิชัย  ตุ้มหิรัญ  ผู้ช่วยทูตฝ่ายทหาร  ประจำประเทศรัสเซีย

คุณสุจินดา  ตุ้มหิรัญ  นามสกุลเดิมสมัยที่เรียนกับพวกเราก็คือ  ศิริสวัสดิ์วัฒนา  หรือที่พวกเราเพื่อนๆ จะเรียกชื่อเล่นกันว่า หนูจิน เป็นศิษย์เก่า ศ.ว.น.รุ่น 29  สมัยนั้นจำได้ว่าหนูจินเป็นเด็กที่เรียบร้อย และเรียนเก่ง จำได้ว่าหนูจินเพื่อนตัวเล็กๆ ผมหยิกๆ หยักศก ใส่แว่นตาในสมัยนั้น จนกระทั่งพวกเราบังเอิญได้พบกันอีกหลายครั้งหลังจากจบจาก ศ.ว.น.  หน้าตาเพื่อนก็ไม่เปลี่ยนไปจากสมัยเด็กๆ เจอเมื่อไหร่ก็จำได้ และได้ทักทายกันทุกครั้งที่ได้พบกัน

หลังจากที่เรียนจบมัธยม 3 จากที่ ศ.ว.น. แล้ว หนูจินได้ไปเรียนต่อ มัธยมศึกษาตอนปลายสายศิลป์ จากโรงเรียนเบญจมราชาลัย  อักษรศาสตร์บัณฑิต วิชาเอกภาษาฝรั่งเศส และอักษรศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวรรณคดีฝรั่งเศส จากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งในตอนนั้น ข้าพเจ้าเรียนพยาบาลที่วิทยาลัยพยาบาลสภากาชาดไทย  ต้องข้ามฝั่งมาเรียนวิทยาศาสตร์ที่ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก็ได้พบและทักทายกับหนูจิน อยู่หลายครั้ง เลยได้รู้ว่าเพื่อนเรียนอยู่อักษรศาสตร์ พอหลังจากเรียนปี 2 ไม่ได้ข้ามไปเรียนฝั่งจุฬาฯ เราก็ไม่ได้เจอกันอีก

เพ็ญสุมา และ รัชนี เป็นเพื่อนที่สนิทกันมาก สนิทกันมานาน เป็นเพื่อนรักที่นั่งเรียนคู่กันมาตั้งแต่ ป.4-ม.3 เปลี่ยนโรงเรียนมัธยมปลายก็ยังตามไปสนิทกัน นั่งคู่กัน เลขที่ก็ติดกัน จนจบ ม.6 เพราะด้วยทั้งคู่หน้าตาก็สามัญธรรมดา แต่ทั้งคู่ก็ช่วยกันแต้มเติมเสริมแต่ง จนกลายมาเป็น "คู่หูคู่งาม" สมกับภาษิตที่ว่า “ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง”  ไม่มีใครล่วงรู้มาก่อนว่า เธอทั้งคู่จะได้มาอยู่ใกล้ชิดกัน ตั้งแต่เด็กจนก้าวเข้าสู่วัยกลางคน จวบจน เวลานี้

เพ็ญสุมา เหมวงศ์ หลังจบการศึกษาชั้น ม.6 ทำงานที่บ้านได้สักพัก ก็ไปศึกษาต่อที่อเมริกา ที่แอลเอ แหล่งรวมคนเอเชียมากมาย ช่วงที่กำลังเรียนภาษา ก็มีโอกาสได้ไปเยี่ยมเพื่อนที่ NC. (North Carolina) ไปถึง ก็มีชายหนุ่มมาตกหลุมรัก เขาและเธอใช้เวลาศึกษาดูใจกันพอสมควร ความรัก การศึกษา และบุพการี ทางเลือกที่ตัดสินใจลำบาก แต่แล้วเสียงเรียกร้องของหัวใจก็ไม่อาจต้านทานทุกเหตุผลได้ เธอตัดสินใจแต่งงานกับหนุ่มที่แสนจะโชคดี เขาและเธอฟันฝ่าอุปสรรคมานานกว่า 10 ปี กว่าจะได้เป็นเจ้าของกิจการร้านอาหารไทย ย่านชายทะเล Southport ใน NC. ชื่อ “Thai Peppers”

(ต่อจากตอนที่แล้ว) เราก็นั่งคู่กันนะคะ แล้วก็มีการขีดเส้นกันว่า อย่าบังอาจมาล้ำเส้นนะ นึกแล้วมันขำไหมคะเนี่ย ว่าวันนี้เรากอดคอกับผู้ชาย เราจับมือกับผู้ชายหน้าตาเฉย โดยไม่รู้สึกอะไร แล้วลูกน้องที่นี่ก็ผู้ชายเยอะแยะ เราต้องบังคับบัญชาผู้ชายเป็นพันๆ คนทั่วประเทศนะคะ ดิฉันก็รำลึกถึงสิ่งที่คุณครูทั้งหมดได้ให้เอาไว้ เมื่อเวลาล้ำเส้นนะคะ กระโปรงบางทีนั่งล้ำไปนิดหนึ่ง  หวาใจ๋ ก็เอาไม้บรรทัดตีเพี้ยะ ดิฉันก็รำลึกถึงสิ่งที่คุณครูทั้งหมดได้ให้เอาไว้ เมื่อเวลาไม้บรรทัดตีเพี้ยะ ดิฉันก็ไม่เลวเหมือนกันละคะ บางที พอเขาทำอะไรไม่ถูกใจก็เอาไม้บรรทัดฟาดลงไป แล้วก็ทำเป็นว่าบังเอิญเผลอไปหน่อย แล้วบังเอิญเป็นคนมือหนักด้วยสิคะ ก็เลยรู้สึกเขาก็เจ็บพอสมควร

วันพฤหัสที่ 28 กุมภาพันธ์ 2551 เวลา 13.00 น. ก่อนวันงาน "สุดท้าย (อีกครั้ง) ที่ ศวน." 16 วัน คณะจัดงานได้นัดเข้าสัมภาษณ์คุณหญิงจารุวรรณ ที่ สตง.รวมเวลาประมาณชั่วโมงเศษ จึงได้ถอดคำสัมภาษณ์มาเป็นคำบรรยายให้อ่านกัน...

 เมื่อย้อนคิดถึงโรงเรียนศึกษาวัฒนา สิ่งแรกที่ระลึกถึงก็คือ บรรดาคณาจารย์ทั้งหลายที่ได้ให้ความรู้ในการประกอบวิชาชีพมาถึงวันนี้ วันก่อนไปออกรายการของคุณสัญญา ในรายการ “ตาสว่าง” ก็ปรากฏว่ามีคนโทรศัพท์เข้ามาว่า เป็นครูสอนภาษาไทยหรือเปล่า ก็เลยบอกเปล่าหรอกไม่ได้เป็นครูสอนภาษาไทย แต่ว่าเนื่องจากมีครูที่ดีตั้งแต่เด็ก ก็เลยนึกถึงครูมากมายเลยค่ะ ไม่อยากเรียกอาจารย์ เพราะรู้สึกว่าเราห่างเหินเหลือเกิน คุณครูทั้งหลายที่มาในวันนี้ (หมายถึง วันงาน “สุดท้าย อีกครั้ง ที่ ศวน.”) คงจะจำดิฉันได้ ในสมัยเด็กที่ยืนอยู่หน้าเสาธง เป็นคนชักธงชาติ แล้วก็เป็นโต้โผที่หาเรื่องให้ครูต้องปวดหัวอยู่เสมอ...

 จำได้ไหมคะ ตอนนั้นเรามีนม”โฟร์โมสต์”กับนมสด”เพียว” แข่งกันอยู่ เรายังไม่มีนม“โชคชัย” ยังไม่มีนม”เมจิ”อย่างสมัยนี้ เขาก็เอามาแจก แล้วก็เป็นถ้วยเล็ก ๆ แล้วก็มีลวดผูกอยู่ที่ฝาขวด ดิฉันก็เป็นโต้โผให้เพื่อน ๆ เก็บลวดเอาไว้ วันที่ 1 เราได้ลูกกะตาข้างหนึ่ง เป็นแว่นตาค่ะคุณครู (เอาลวดมาต่อกันเป็นสิ่งใดสิ่งหนึ่ง) วันที่ 2 ก็ได้ตาอีกข้างหนึ่ง แล้วเราก็วันที่ 3 เชื่อมต่อ วันที่ 4 เป็นก้านอีกข้างหนึ่ง วันที่ 5 เป็นก้านอีกข้างหนึ่ง  

วันหนึ่ง ดิฉันจำได้ดีเลยค่ะ คุณครูชุบ เมนะเศวต เดินขึ้นมา วันหนึ่งเราก็ใส่แว่นตาหมดทุกคน สิ่งที่รำลึกถึงความหวานในชีวิต ตอนนี้นะคะ วันนี้ รุ่นดิฉันใส่แว่นกันเป็นแถวเลยค่ะ อันนี้ก็เป็นสิ่งที่เราได้รับในความหวานชื่นเมื่อเด็ก ๆ

และอีกอย่างหนึ่งที่ได้รับอย่างมาก คือ ความรัก ความอนาทรของคุณครูทุกคนในสมัยโน้น ซึ่งยังคิดว่า ในสมัยนี้เราหาไม่ได้อีกแล้ว จากการที่คุณครูสุดสวาท วัชรเกียรติ ท่านจะยืนอยู่ตรงข้างหน้า ที่เขาเรียกว่า "เทอเรช" ละคะ แล้วมีต้นมะลิอยู่ในซุ้ม มะลิวัลย์นะคะ ไม่ใช่มะลิซ้อน แล้วมะลิก็หล่น จำได้ว่าท่านชอบใส่เสื้อคลุมกระโปรง แล้วก็มีเข็มขัดคาดที่เอว ดิฉันเองเป็นคนวิจารณ์กับเพื่อนฝูงว่า "คาดอยู่ได้เข็มขัดเส้นนั้นน่ะ คริสต์มาสเมื่อไหร่จะซื้อเส้นใหม่ไปเปลี่ยนให้" แต่จนวันนี้ก็ยังไม่ได้ซื้อให้เลยละคะ

  ศิษย์ศึกษาวัฒนารุ่น 20 คงไม่มีใครที่ไม่รู้จัก คุณครูตุ่มทอง ทรัพย์เกตุ ครูได้สอนรุ่นนี้ตอนเรียนชั้น มศ.1 ท่านเป็นครูประจำชั้นห้องที่ติดกับห้องที่คุณครูวิฑูรย์ สุขสว่าง เป็นครูประจำชั้น ทั้งสองห้องจะอยู่ในซอยเหนือโรงอาหาร ครูสองคนบุคลิกต่างกัน ครูตุ่มทองเป็นครูอารมณ์ดี ยิ้มแย้ม แจ่มใส เสมอ ทำให้บรรยากาศการเรียน สดใส ในขณะที่ครูวิฑูรย์ สอนพีชคณิต จะเคร่งขรึม ไม่ค่อยยิ้ม บรรยากาศจะค่อนข้างเครียดหน่อย ครูจะสุภาพ แต่ทั้งสองท่านจะเหมือนกันตรงที่จะใจดีเสมอกับลูกศิษย์เสมอ... 

   ผมจำได้ว่า ครูอรทิพย์ นาคเสโล ท่านสอนวิชาภาษาอังกฤษ เมื่อประจำชั้น ป.6 สมัยนั้น และบ้านพักท่านอยู่ ใกล้วัดเวฬุราชิน ตลาดพลู ถนนเทอดไท  ธนบุรี มาเห็นบ้านเลขที่ 772/3 ในหนังสืออนุสรณ์รุ่น 15 พศ. 2512 ...

แต่ปัจจุบันนี้ ไม่ทราบว่า ท่านยังพักอยู่ที่นี้หรือไม่... 

 ภาพด้านล่างเป้นภาพถ่ายในหนังสืออนุสรณ์ รุ่นที่ 15 เมื่อปี พ.ศ.2512 ตอนนั้นท่านเป็นครูประจำชั้น ป.6 ก. เทียบเท่ารุ่นที่ 19

ในชีวิตวัยเรียนตั้งแต่ ป.5 มาจนถึง ม.3 แน่นอน หลายคนน่าจะบอกได้ว่า ม.3 เป็นช่วงที่สนุกที่สุด เพราะว่า จาก ป.5 เพิ่งเข้ามาโรงเรียนใหม่ๆ เพื่อนใหม่ ครูใหม่ ต้องใช้เวลาในการปรับตัวมาก ป.6 ก็ยังอยู่ในเวลาที่กำลังจะก้าวมาเป็นรุ่นพี่ ถึง ม.1 ความรู้สึกคุ้นเคยต่อทั้งสถานที่ เพื่อนๆ และคุณครู

โดยเฉพาะ คุณครูอรพินธ์ อภิราชจิตร ครูประจำชั้น ม.1 เป็นครูที่ใจดี เว้นเสียแต่ว่า จะไม่ถูกยั่วให้โมโหจากเหล่าลูกศิษย์ตัวดี แต่ถึงกระนั้นวิธีการทำโทษของคุณครู ก็ไม่ทำให้พวกเราเจ็บปวด หรือ คิดแค้นเคือง ตรงกันข้ามกลับรู้สึกขำขันและนำมาพูดคุยอย่างสนุกสนานทุกครั้งที่นึกถึงเวลานั้น

สมัยนั้น ค่าเรียนเทอมละ 150 บาท ช่วงปลายเทอมก่อนปิดภาค รร.จะจัดงานโดยมีการออกร้านขายของ โดยนักเรียนเป็นผู้ทำ มีการแสดงต่างๆ พวกเราจะเตรียมงานเตรียมการเป็นเวลานานพอควร พอถึงวันงานพวกเราจะแต่งตัวสวยๆกันอย่างสนุกสนานและซื้อของที่นักเรียนทำกันเอง ครูใหญ่สุดสวาท วัชรเกียรติ ท่านเป็นคนใจดี สอนร้องเพลง เพลงที่คุณครูใหญ่สอนเป็นเพลงศาสนาคริสต์ เช่น พระเยซูเป็นร่มเย็นของข้า ประตูมีประตูเดียว องค์พระเยซูเกิดในบ้านเบนเลเฮน มีเพลงประจำ รร.(สามัคคคีชุมนุม) และมีครูที่ช่วยสอนแทนครูใหญ่เรื่องทั้งเพลงและเรื่องศาสนาชื่อ ครูมะลิ (จำนามสกุลไม่ได้) เธอเสียงดีและมีความเชื่อและพบเห็นในสิ่งที่ทำให้ท่านเชื่อมาเล่าให้พวกเราฟังอย่างน่าเชื่อถือ สามารถสะกดให้พวกเราตั้งใจฟังได้มาก ท่านจะเล่าเรื่องศาสนาคริสต์ให้ฟังอย่างน่าสนใจสนุกไม่รู้สึกเบื่อเลย ซึ่งพวกเรายังพอจดจำได้ถึงทุกวันนี้ เมื่อมีโอกาสก็จะช่วยกันร้องอย่างสนุกสนาน ยังหวนคิดถึงท่านอยู่

สมัยนั้น อ.สายสุรี เพิ่งสำเร็จการศึกษาจากต่างประเทศมา ครูใหญ่แนะนำให้รู้จักช่วงที่พวกเราทั้ง รร.ยืนเข้าแถวกันอยู่ จำได้ว่า อ.สายสุรี งามสง่า สวยมากๆ ชื่นชมท่าน อยากเห็นท่าน อ.สายสุรี แต่เท่าที่จำได้ไม่เคยสอนพวกเรา แต่จะสอนชั้นพี่ๆหรือไม่ก็ไม่แน่ใจค่ะ (ภาพที่เห็นเป็นภาพปัจจุบัน)

สมัยนั้น หน้า รร.อยู่ข้างๆร้านจีฉ่อย ริมถนนพญาไทค่ะ ร้านจีฉ่อย ร้านที่พวกเราคงรู้จักกันดี ช่วงมาเปิดใหม่ๆขายถูกทุกอย่าง เธอใจดีมาก เช่น เวลาซื้อยาลบหมึกน้้ำ 1 ขวด ถ้าจำไม่ผิดคือ 50 สตางค์ กระดาษซับแถมไม่อั้น ขอเท่าไหร่ เธอก็ให้ มีร้านเย็นเตาโฟอาสำ เป็นตึกแถวริมถนน ติดกับ รร. แต่เปิดรั้วหลังบ้านขายพวกเรา ลูกชิ้นทอดเล็กๆ อร่อย ขายดี ต้องรอกันนาน ทุกคนก็รู้จักกัน